Opowiedzieć ciszę, Karolina Jeske

 

Jak napisać o ciszy, by żyjący pośród dźwięków mogli ją usłyszeć, poczuć? To niezwykle trudne zadanie. Ciężko wyobrazić sobie coś, czego się nie doświadczyło. Co innego zakryć uszy na kilka minut czy przebywać w pozorowanej ciszy, a co innego przestać słyszeć — cisza niesłyszących brzmi inaczej.

"Opowiedzieć ciszę" to poetycka opowieść, która zaprasza nas do świata bez dźwięków, historia dziewczyny, która przestała słyszeć i musiała odnaleźć się w tej innej rzeczywistości.

Przestałam słyszeć

w środę.

Cisza nie stała się od razu,

zapukała...

hałasowała

i wtedy słowa

stały się takie kruche

.Dotykamy emocji, towarzyszących osobie, która nagle traci słuch. Ciszę się słyszy, można się jej bać, można się w niej bawić. Można starać się ją oswoić, zaakceptować, wtedy otworzy swój świat przed osobą niesłyszącą. Świat, w którym słyszy się ciszę.

Przez ciszę idziemy obrazami: stonowanymi, łagodnymi, wytłumionymi jak dźwięki. Kolorystycznie współgrają z tekstem - są ciemne, niepokojące, kiedy opisują trudne emocje, innym razem koją i otulają błękitem. Oglądając ilustrację, prawie słyszymy ciszę.... To poruszająca wędrówka, w której ważne są ręce - narzędzie porozumienia, nośnik emocji i słów — za ich sprawą można znowu odnaleźć słowa. Na jednej z ilustracji widzimy góry, ale po uważnym przyjrzeniu się — to nie górskie szczyty, tylko palce tworzące wierzchołki. 

Wiosną wyruszyłam w podróż. 

Wspięłam się wysoko, wysoko. 

Na palce
Złapałam pierwsze słowo

Podróż staje się metaforą wejścia do świata języka migowego. Po oswojeniu ciszy bohaterka poznaje nowe słowa — nie dźwięki, lecz gesty. Ruch rąk zbliża ją do innych, pozwala na nowo zbudować więzi i odzyskać możliwość komunikacji.

Pergaminowe strony - kalki - na początku książki pozwalają dłoniom mówić— one migają, naprawdę i symbolicznie. To właśnie te dłonie "opowiadają" ciszę, zanim zrobi to tekst.

Karolina Jeske została w 2023 roku nominowana za tę książkę do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy w kategorii "komiks i powieść graficzna" i otrzymała wyróżnienie jury za znalezienie przekonującej formy tekstowo-graficznej do przedstawienia doświadczeń osób głuchych. 

Opowiedzieć ciszę,
Karolina Jeske,

Wydawnictwo Linia, Biała Plama, 2022,

stron 58,
cena 40 zł.

Dla dorosłych i młodych czytelników.